İdman edən uşaqlarda daban ağrısı: Sever xəstəliyi

Kimlərdə rast gəlinir?

Adətən 8–12 yaşda başlayır və 15 yaşdan sonra az rast gəlinir. Tədqiqatlarda iştirakçıların orta yaşı 10–13 olub, əksəriyyəti oğlanlar olub. Qaçış və tullanma olan idman növləri və böyümə sıçrayışı ilə əlaqəlidir.

Əlamətləri nədir?

Dabanda ağrı və həssaslıq adətən idman zamanı və ya ondan sonra yaranır və istirahətdə azalır. Daban sümüyü ətrafında yüngül şişkinlik və axsama ola bilər; bir və ya hər iki ayaq ağrıya bilər. Diaqnozu həkim şikayətlərə və müayinəyə əsasən qoyur; rentgen və qan analizi adətən lazım olmur.

Nə kömək edir?

• Ağrıya səbəb olan fəallığın müvəqqəti azaldılması; üzgüçülük və velosiped çox vaxt davam etdirilə bilər
• Soyuq kompres və baldır əzələlərinin gündəlik dartılması
• Ayaqqabıda yumşaq daban yastıqları; dişli (şipli) idman ayaqqabılarından çəkinmək

Ağrı bir neçə ay, bəzən bir neçə il dövri olaraq təkrarlana bilər; əksər uşaqlar təxminən 2–3 ilə tam sağalır. Ağrı azaldıqca uşaq adi fəallığına qayıda bilər.

İçliklər və daban qaldırıcıları işə yarayırmı?

• 8–14 yaşlı 124 uşaqda daban qaldırıcısı ilk 1–2 ayda hazır içliklə müqayisədə bir qədər daha yaxşı nəticə verib; 6 və 12 ayda fərq qalmayıb.
• Başqa tədqiqatda gözlə-gör yanaşması, daban qaldırıcısı və məşq proqramı müqayisə olunub: üç qrupda da vəziyyət yaxşılaşıb, klinik əhəmiyyətli fərq olmayıb.
• 2026-cı il Cochrane icmalına görə içliklər və daban qaldırıcıları arasında ağrı və funksiya baxımından fərq çox azdır və ya yoxdur; ümumilikdə sübut aşağı səviyyədədir.

Nəticə: daban yastığı və ya içlik ağrını yüngülləşdirməyə kömək edə bilər, amma əsas rolu fəallığın tənzimlənməsi və zaman oynayır. Seçimi həkimlə birlikdə edin.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

• Daban ağrısı istirahətdə də davam edirsə və ya uşağı gecə oyadırsa
• Dabanda qızartı və istilik varsa, uşaq qızdırırsa
• Uşaq ayağına basa bilmirsə